Abdulvahabi Gazi Türbesi ve Mezarlığı: Sivas’ın Manevi Mirası
Sivas’ın manevi haritasında özel bir yere sahip olan Abdulvahabi Gazi Mezarlığı ve Türbesi, yüzyıllardır hem bir ziyaret mekânı hem de şehrin tarihsel belleğinin canlı bir parçası olmayı sürdürmektedir. Yukarı Tekke olarak bilinen bu kadim alan; inancı, tarihi ve mimariyi bir arada barındıran nadir kültürel miraslardan biridir.
Abdulvahabi Gazi Kim?
Emeviler döneminde yaşamış olan Abdülvehhab Gazi, İslam kuvvetleriyle birlikte gerçekleştirilen Anadolu seferlerine katılmış önemli bir komutandır. Asıl adı Abdülvehhab bin Buht olarak geçen bu tarihi şahsiyet, Battal Gazi destanındaki kahramanların en yakın silah arkadaşlarından biri olarak bilinmektedir.
Hicri 111 yılında (MS 729) Emir Muaviye komutasındaki büyük İslam ordusunun Anadolu seferine katılan Abdülvehhab Gazi’ye, Sivas’ın fethinin ardından bu toprakların yönetimi emanet edilmiştir. Hicri 113 yılında (MS 731) Sivas yakınlarındaki bir muharebede şehit düşmüştür.
Mahalli rivayete göre Abdülvehhab Gazi, Bizanslılarla yapılan savaşta şehit olmuş ve cesedi selin sürüklediği kum birikintilerinde bulunarak şimdiki türbenin bulunduğu alana defnedilmiştir. II. Mahmut döneminde yaşanan bir rüya üzerine mezarı Yukarı Tekke’ye taşınmıştır.
Türbenin Mimari Özellikleri
Abdulvahabi Gazi Türbesi, Kılavuz Mahallesi sınırları içindeki Yukarı Tekke mezarlığının Mısmılırmak Deresi’ne yakın bölümünde, oldukça yüksek bir kayalık üzerinde konumlanmaktadır. Sekizgen bir plana sahip olan yapı taş malzemeden inşa edilmiştir.
Türbenin ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, sanduka üzerindeki çinilerin Sivas medreselerindeki çinilerle aynı özellikleri taşıması, yapının ilk olarak Selçuklu döneminde inşa edildiğine işaret etmektedir. Osmanlı döneminde birden fazla büyük onarım ve tadilat geçiren türbe, bugünkü halini bu müdahaleler sonucunda almıştır.
Türbe, Abdülvehhab Gazi Camii’nin kuzeybatı cephesine bitişik durumda olup ziyaretçiler türbeye caminin içindeki iki ayrı kapıdan ulaşabilmektedir.
Vakıf Tarihi ve Onarımlar
Türbeyle ilgili tarihsel kayıtlarda üç ayrı vakıf kurulduğu görülmektedir. İlk vakıf 1325 yılında Çakıcıoğlu Şerafettin tarafından, ikincisi II. Bayezid döneminde 1495 yılında, üçüncüsü ise Sivas Valisi Zaralızâde Mehmed Paşa tarafından 1747 yılında tesis edilmiştir.
Caminin yapım kitabesine göre Sultan Bayezid’in saltanatı döneminde Ahmet Paşa’nın emriyle 1495 yılında inşa edilmiştir. 1747’de Zaralızade Mehmet Paşa, camiyi yeniden düzenleyerek bir minare, bir zaviye ve bir çeşme eklemiş; 1749’da ise vakfiyeyi yenilemiştir.
Halk İnancındaki Yeri
Abdulvahabi Gazi Türbesi, Sivas halkı için yüzyıllardır sıradan bir tarihi yapının çok ötesinde bir anlam taşımaktadır. Geleneksel inanışa göre kötü alışkanlıklarını terk etmek, bela ve sıkıntıdan arınmak isteyenler bu türbeye ziyarette bulunarak dua etmektedir.
Şehir içinden ve çevre ilçelerden gelenlerin yanı sıra yurdun çeşitli bölgelerinden ziyaretçilerin de uğrak yeri olan türbe, sünnet düğünleri ve düğün gibi özel günlerde ziyaret edilme geleneğini bugün de sürdürmektedir. Evliya Çelebi, seyahatnamesinde Abdülvehhab Gazi’den söz etmiş ve hakkında pek çok menkibe aktarmıştır.
Türbe, Sivas şehir merkezini kuş bakışı gören bir kayalık tepede yer aldığından şehrin panoramik görüntüsünü izlemek için de eşsiz bir noktadır. Sabah saatlerinde ziyaret sakin bir deneyim sunar.
Mezarlık Alanı
Türbenin çevresinde yer alan Yukarı Tekke Mezarlığı, Sivas’ın bilinen en eski mezarlık alanlarından biridir. Tarihi mezarlığın bir bölümü günümüzde de aktif olarak kullanılmaya devam etmektedir. Bu durum, alanın hem tarihsel hem de yaşayan bir kültürel miras niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır.
Alan aktif bir mezarlık olarak kullanıldığından ziyaret sırasında sessizliğe özen gösterilmesi ve cenaze törenleri esnasında alana girilmemesi önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
📍 Konumu ve Nasıl Gidilir
Abdulvahabi Gazi Türbesi, Sivas il merkezinde Kılavuz Mahallesi’ndeki Yukarı Tekke bölgesinde yer almaktadır. Şehir merkezinden yaklaşık 2 km uzaklıkta olup araç veya servis hatlarıyla kolaylıkla ulaşılabilir.
Google Haritalar’da “Abdulvahabi Gazi Türbesi Sivas” araması yaparak güncel yol tarifi alabilirsiniz. Yüksek bir kayalık üzerinde konumlandığından yürüyüş güzergâhı dikkat gerektirir.
