ABDULLAH DANİŞMENT KÖY (KONUK) ODASI

Altınyayla’nın 12 km. doğusunda yer alan Mutlubey Köyü’nün Köy İçi mevkiinde yer alan taşınmaz, hafif bir yükselti üzerinde bulunmaktadır. Taş üzerinde toprak sıva ve sıva üzeri alçılar yer almaktadır. Yaklaşık kare plana sahip olan Köy (konuk) odasının doğusunda kendisine göre alçakta yer alan yazlık bir bölüm olup, Konuk odası gibi aynı malzeme tekniği ile yapılmış, kuzey-güney doğrultusunda uzunlamasına dikdörtgen plan şemasına sahiptir. Üst örtüleri ahşap üzeri düz toprak dam ile örtülüdür. Konuk Evine esas giriş yazlık olarak yapılan alanın içerisinden bir merdiven yardımı ile sağlanmaktadır. Taşınmaz çevresinde yapılan incelemelerde yapının tarihi hakkında herhangi ir bilgiye rastlanılmamıştır. İlgi dilekçede 114 (1903) olduğu bilgisi Abdullah DANİŞMENT’in dedesinden kendisine aktarılan bir bilgidir. Ayrıca yapının dış beden duvarı üzerine sıva çekilmeden önce Osmanlıca yazıların varlığı bilgisi Abdullah DANİŞMENT’ten alınmıştır.

ALİ AĞA KÖY ODASI

Altınyayla’nın 20 km güneyindeki Taşlıhöyük Köyü’nde yer alan taşınmaz, merkezi bir alanda konumlanmıştır. Moloz taş ve kerpiç kullanılarak yapılan taşınmaz ahşap lentolarla desteklenmiştir. Köy Odası girişine güney cephede yer alan tek kanatlı bir kapı yardımı ile giriş sağlanmaktadır. Girişin doğu ve batısında iki tane yüklük yer almaktadır. İki ayrı ahşap tavanın varlığıyla, aynı çatı altında farklı iki mekan algısı oluşturulmak istenmiştir. Tavan merkezinde yer alan madalyon içerisinde hilal içerisinde on iki yıldız ve çiçek motifleriyle farklılık yaratılmıştır. Ayrıca yapının güneyinde yer alan ahşap tavan üzerinde madalyon dışında boyama motifleri de dikkat çekmektedir. Taşınmaz çevresinde yapılan incelemelerde yapının tarihi hakkında herhangi bir bilgiye rastlanılmamıştır. Mülkiyet sahibi Mehmet NAZLIM’ın dedesinden kendisine aktarılan bilgiye göre 1860’larda yapıldığı söylenmektedir.

HATİPOĞLU KONUK EVİ

Sivas şehir merkezinin yaklaşık 13 km güneybatısındaki Himmetfakı köyünde yer alan taşınmaz, düz bir arazi üzerinde köy merkezinde yer almaktadır. Taş temel üzerinde yığma moloz taş ve kerpiç dolgu tekniği ile inşa edilen yapı, ahşap çatkılarla sağlamlaştırılmıştır. Zaman içerisinde duvardaki sıvalarda meydana gelen dökülmeler sebebi ile dış beden duvarı yenilenmiştir. Konuk evinin haricinde kalan mekanlar, sonraki zamanlarda ihtiyaç halinde yapıya eklenmiştir. Güney cephede yer alan tek kanatlı bir ahşap kapı yardımı ile ana mekana geçiş sağlanmaktadır. Kuzey-güney doğrultusunda uzunlamasına dikdörtgen plan şemasına sahip konuk evinin güneybatı duvarı, gömme dolap olarak yüklük işlevi gören bölüme ayrılmış, batı duvarını takip eden askılıklar ise kuzey duvarının bitişinde sonlandırılmıştır. Doğu duvarında dört adet pencere açıklığı mevcuttur. Tavan merkezinde yer alan iç içe geçmiş beş adet madalyon, renk ve işçilik bakımında birbirinden ayrılmaktadır. Gül ve yaprak motiflerinin daha sık işlendiği tavan göbeği, eşkenar üçgen görünümünde köşe süslemeleri ile kare bir çerçeve içerisine alınmıştır. Tavan merkezinde yoğunlaşan bu işçilik diğer yerlerde kendisini göstermemiştir. Taşınmaz çevresinde yapılan incelemelerde yapının tarihi hakkında herhangi bir bilgiye rastlanılmamıştır.

UYANIK (BABSU) KÖYÜ HÜSEYİN EFENDİ CAMİİ

Yapı tamamen kesme taştan inşa edilmiş, düz damlı ahşap ters tavanlıdır. Damın üzeri sac kaplıdır. Yapı son cemaat ve harim kısmından oluşmaktadır. Son cemaat bölümü sonradan genişletilerek kapatılmış, batı kısmına odunluk yapılmış ve bu odunluktan minareye giriş sağlanmıştır. Asıl son cemaat bölümü üç tarafı kapalı önü açık iki ahşap sütun üzerine oturan düz bir tavana sahiptir. Harime, son cemaat kısmının güney duvarının ortasına geniş bir taş silme içerisine alınmış üç dilimli kemerli bir açıklığa yerleştirilmiş ahşap bir kapıdan girilmektedir. Harim kuzey güney doğrultulu dikdörtgen planlıdır. Girişin hemen solundan doğu duvarının dibinden ahşap fevkaniye çıkılmaktadır. Ahşap fevkani doğu batı uzantılıdır. Fevkani ahşap korkulukla sınırlandırılmış ve orta kısmına dışa taşkın müezzin mahfil çıkıntısı yapılmıştır. Caminin tavanı, kuzey ve güney duvarı ile ortada bulunan ikişer ahşap sütun taşımaktadır. Ahşap sütunlar kuzey güney doğrultulu kirişlemelerle birbirine bağlandığından harim üç sahına ayrılmıştır. Sahınların üzeri çıtalı ahşap kaplama olup her sahının ortasında küçük kare ahşap göbek vardır. Ahşap sütunlar alttan kare, ortası yuvarlak üst kısmı çıta ile hareketlendirilmiştir. Harimi, her cephede bulunan ikişer dikdörtgen pencere ile güneyde iki, batı ve doğuda birer çatı altına yakın yapılmış mazgal pencere aydınlatmaktadır. Harim duvarları yaklaşık bir metreye kadar fayans kaplanmıştır. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap olup mimari değere haizdir. Mihrabı taştan, yarım daire şeklinde olup üstü yuvarlak kemerle son bulmuştur. Kemerin üzerine alem, sağda Allah, solda Muhammed lafzı işlenmiştir.

YIĞMA TEPE TÜMÜLÜSÜ

Sivas ili, Kangal ilçesine 32 km mesafedeki Karamehmetli köyünde bulunan, tapunun 127 ada, 1 parselinde kayıtlı orman vasıflı taşınmazdaki 1080 rakımlı Yığma Tepe üzerinde yer almaktadır. Yüzeyden görülebildiği kadarıyla tümülüsün iç kısmı taş, toprak ile üst kısmı ise yöreye özgü muhtelif ebatlardaki moloz bazalt taş ile kapatılmıştır. Tümülüsün üst noktasında yaklaşık 3 m derinlikte, 4 m çapında kaçak kazı çukuru bulunmaktadır. Tümülüs üstündeki izlerden kaçak kazının iş makinası ile tümülüsün üst bölündeki taş malzemenin sıyırılarak gerçekleştirilmiş olduğu görülmektedir. Tümülüs alt kenarında da küçük ebatlı iki adet kaçak kazı çukuru daha bulunmaktadır. Tümülüs çevresinde yoğun olmamakla birlikte orman örtüsü ile kaplıdır.

UYUZPINARI KAYA KONUTU

Dikilitaş Kutsal Alanının bulunduğu vadide, Dikilitaş Kutsal Alanının 250 m kadar doğusunda, Uyuzpınarı Barajının 1 km kadar güneybatısındadır. Dikilitaş Kutsal Alanı ve Uyuzpınarı Kaya Konutu arasında geçişi zor çok ve fazla uzun olmayan bir vadi bulunmaktadır. Kaya konutu vadi tabanına yakın bir konumda olup Mağara Köyüne uzaklığı 2 km kadardır ve Mağara Köyünün doğusundadır. Uyuzpınarı Kaya Konutu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm zeminle birleşmiş olan geniş kayaya oyulmuş üç kısımdan oluşan mekandır. İçerisi toprakla dolmuş olan birinci bölüm vadiye bakmakta olup önünde açılan çukurda duvar kalıntısı, kerpiç seramik parçası ve büyük ihtimalle ocak olarak kullanılmış alanda kül tabakası rahatlıkla görülmektedir. İkinci bölüm ise konutun ikinci katı olarak düşünebileceğimiz herhangi bir çıkışı görünmeyen tavanında keski izlerinin görüldüğü bölümdür İkinci bölümün tek mekandan oluştuğu ancak iki cepheli olduğu ikinci bölümün cephesini birbirinden ayıran ancak büyük bölümü yok olmuş kolon kalıntısından anlaşılmaktadır. Yine kaya konutunun bulunduğu kayalıkta adak çukurları görülmekte olun Dikilitaş Kutsal alanında olduğu gibi burası da antik çağlarda taş ocağı olarak kullanılmıştır. Burada taş çıkarma izleri daha net görülmektedir. Yüzey incelemesinde çanak-çömlek parçası görülmemiştir.

TOMBUL TEPE TÜMÜLÜSÜ

Sivas İli, Yıldızeli İlçesine yaklaşık 46 km. mesafedeki Geynik Köyü, Tombul Tepe Mevkiinde mülkiyeti Maliye Hazinesine ait ham toprak vasıflı taşınmaz üzerinde yer almaktadır. Tümülüs Aşağıfırındere, Doğanlı, Geynik köyleri üçgeninde, Geynik Köyü yol ayrımının yaklaşık 100-150 m. Doğusunda, Geynik Köyünün yaklaşık 1,5 km. güneybatısında kalmaktadır. 1401 m. Rakımlı Tombul Tepe üzerindeki Tümülüs yaklaşık olarak 17 m. Çapında, 2 m. Yüksekliğindedir. Tümülüs tepe üzerindeki doğal kayalığın kenarını konumlandırılmıştır. Tümülüs üzerinde 3×1,5 ebatlarında, 50 cm. derinliğinde bir adet kaçak kazı çukuru bulunmakta olup kaçak kazı sonucunda Tümülüs kısmen tahrip edilmiştir. Tümülüs içerisinde, kaçak kazı sonucu çıkan toprak içerisinde ve çevresinde Demir Çağa ait tarihlendiğini düşünülen seramik parçaları ile bir adet kemik parçası görülmüştür. Kaçak kazı çukurlarından tümülüsün mezar odasına ulaşılmamış olduğu düşünülmektedir.

TAHTA KÖPRÜ TÜMÜLÜSÜ

Sivas ili, Yıldızeli ilçesine yaklaşık 42 km mesafedeki Doğanlı Köyü, Tahta Köprü mevkiinde mülkiyeti Maliye Hazinesine ait ham toprak vasıflı taşınmaz üzerinde yer almaktadır. Tümülüs yaklaşık olarak 3-4 m yüksekliğinde olup kaçak kazı sonucunda tümülüsün konisi bozulmuştur. Tümülüs üzerindeki kaçak kazı kesitlerinde tümülüsün içerisinde yöreye özgü taşlar kullanılarak basit taş dizimi yapılarak üzerinin toprak yığılmış olduğu görülmektedir. Tümülüs üzerinde eski kaçak kazı çukuru görülmekle birlikte yakın bir zamanda iş makinesi ile yapılmış olan kaçak kazıyla tahrip edilmiştir. Doğu-batı doğrultusunda yarma şeklinde açılmış olan kaçak kazı çukuru yaklaşık olarak 9,80m uzunluğunda, 4 m genişliğinde, 2,5-3m derinliğinde açılmıştır. Bu kaçak kazı çukurunun hemen yanındaki eski kaçak kazı çukurlarından birincisi 7m uzunluğunda, 5m genişliğinde, 3,5m derinliğinde; ikincisi ise yaklaşık olarak 2,90m uzunluğunda, 2,70m genişliğinde ve 1,30m derinliğindedir. Kaçak kazı çukurlarında tümülüsün mezar odasına ulaşılamamış olduğu düşünülmektedir. Tümülüsün doğusunda Büyüksu Deresi, hemen batısında Doğanlı-Geynik-Aşağıfırındere Köyü karayolu, doğusunda, kuzeyinde ve güneyinde ise tarım arazileri bulunmaktadır.

MALKAYASI TÜMÜLÜSÜ

Aslandoğmuş Köyü’nün 1 km kadar kuzeybatısında, vadinin güneyinde bulunan kayalık yüksek tepenin üzerindedirler. Doğu-batı doğrultuda olan tepenin üzerinde bulunan Tümülüsler arasında yaklaşık olarak 30 metre kadar mesafe bulunmaktadır. Malkayası Tümülüsü I ve II kaçak kazılar ile elli ölçüde tahrip edilmiş, Malkayası Tümülüsü I ve II’de bir adet kemik ve seramik görülmüştür. Ayrıca Malkayası Tümülüsü I’de mezar odasına ait olabilecek taşların dağıtıldığı tespit edilmiş olup Malkayası Tümülüsü II’de ise mezar odasına ait taşlar kaçak kazı sonucu ortaya çıkan çukurda bulunan kesitte görülmektedir.

KIRK KIZLAR TÜRBESİ

Kırkkızlar Türbesi tescilli Abdulvahabi Gazi Türbesinin kuzeydoğusunda kalmaktadır. Türbe doğu-batı yönünde eğimli bir arazi üzerinde konumlanmış olup kuzey yönde beden duvarı toprak dolgu altında kalmıştır.
Kare planlı türbe sal taşından yığma teknikle inşa edilmiştir. Türbenin üzeri toprak dolgulu düz damdır. Türbenin girişi doğudan metal bir kapı ile sağlanmıştır. Doğu yönde ayrıca dikey dikdörtgen formlu iki adet mazgal pencere mevcuttur. Yapı içerde tonozlu olup dikdörtgen formludur.
Türbenin içerisinde bir adet mezar bulunmakta olup baş ve ayak taşında Osmanlıca yazılar mevcuttur. Mezarın üzeri beton harç ile doldurulmuştur. Türbenin temini taş kaplamadır. Yapının beden duvarlarında derin çatlaklar olup beton harçlı sıva ile doldurulmuştur. Türbenin zemini taş kaplamadır. Yapının beden duvarlarında ve üst örtüde müdahaleler görülmüştür. Harap durumdaki yapının acil onarıma ihtiyacı vardır.