DOĞANLI TÜMÜLÜSÜ

Çırçır-Aslandoğmuş Köyü yolunun 700 metre batısında, Aslandoğmuş Köyünün 2 km kadar kuzeybatısında, kayalık bir alandadır. Tümülüs ruhsat sahasından ve Çırçır-Aslandoğmuş Köyü yolundan rahatlıkla görülebilmektedir. Tümülüs kaçak kazılarla tahrip edilmiş olup kaçak kazılar sonucu tümülüsün duvar örgüsüne ait olabilecek taşlar ortaya çıkmıştır. Tümülüs üzerinde 3 adet Geç Roma ya da Erken Bizans dönemine tarihleyebileceğimiz seramik parçası ele geçmiştir.

DİKİLİTAŞ KUTSAL ALANI

Mağara Köyünün 1 km kadar doğusunda bulunan kutsal alana Mağara Köyünün içerisinden baraj alanına doğru giden bir yol ile ulaşılmakta olup Kangal Termik Santralinin 2,5 km güneyinde, Sivas-Malatya karayolunun da 3 km kadar kuzeyinde Kangal RES ise alanın güneydoğusunda bulunmaktadır. Kutsal alan sivri çok da geniş alana yayılmayan bir kayalık merkez alınarak oluşturulmuştur. Kayalığın vadiye bakan tarafında sivri kayalığın orta bölümünde içine girilebilmesi mümkün olmayan insan eliyle oluşturulduğu anlaşılan kare ve küçük bir girişe sahip kaya mezarı olması muhtemel bir bölüm vardır. Vadiye bakan sivri kayalığın ortasında, herhangi bir alandan görülmesi mümkün olmayan, sivri kayalığa vadi taraftan tırmanış ile çıkılması mümkün olan ve kayalığın derinlerine indiği tahmin ettiğimiz bir merdivenli kaya tüneli bulunmaktadır. Merdivenin çok dik ve deforme olması nedeniyle içeriye girilememiştir. Sivri kayalığın yine vadi tarafından görülmesi mümkün olmayan arka bölümlerinde deforme olmuş kayaya oyulmuş merdivenler, büyük ihtimalle ritüeller için kullanılmış adak çukurları, adak çukurları çevresine açılmış kanallar, ahşap hatıllar için oyulmuş nişler bulunmaktadır. Sivri kayalığın güneybatısında bulunan bağımsız kayalıkta ise yine adak çukuru görülmekte olup derin bir su sarnıcı vardır. Alanda kaçak kazı çukurları bulunmakta olup kesitlerde duvar kalıntıları ve seramikler görülmektedir. Ayrıca çok sayıda Erken Bizans dönemine tarihlendiğini düşündüğümüz seramik parçası ele geçmiştir. Söz konusu kayalık yine antik dönemde taş ocağı olarak da kullanılmış olduğu taş çıkarma izlerinden rahatlıkla anlaşılmaktadır.

ÇEKEM YAMAÇ YERLEŞİMİ

Kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda genişleyen yükselti yer yer doğal kayalık olmasıyla birlikte mera şeklindedir. Alan üzerinde yapılan geniş çaplı yüzey incelemesinde değişik nedenlerle (su deposu yapımı, yamaçlardan toprak kayması vb.) açığa çıkan toprağın kültür toprağı niteliği göstermesiyle birlikte yine yüzeyde yapılan incelemede zayıf miktarda Eski Tunç Çağı ve Demir Çağına ait amorf seramik malzeme görülmüştür.

ÇAYGÖREN TÜMÜLÜSÜ 1-2 VE YERLEŞİMİ

Çaygören Köyünün yaklaşık 1,5 km kuzeydoğusunda, Emre Köyünün 6 km güneyinde, doğusunda Eşek Pınarı, batısında Karaarpa Deresi bulunan yerleşimde sürülü tarla içerisinde, toprak rengi ve yükseltisiyle Tümülüs izlenimi veren kalıntı görülmektedir. Yapılan kaçak kazılarla moloz taş malzemenin açığa çıkarıldığı görülmüş olup yaklaşık çapı 8 metre olan tümülüsün mezar odasına da ulaşılamadığı düşünülmektedir. Tümülüsün hemen 8 metre kuzeybatısında yine çapı yaklaşık 13 metre olan çok önceki yıllarda kazılarak yok edildiği düşünülen ve şu anda çukur halinde bulunan kalıntı izi görülmektedir.
İkinci Tümülüs ilk tümülüsün 20 metre kuzeyinde yer almaktadır. Tümülüs üzerinde açılan kaçak kazı çukuru içerisinde ve çukurdan çıkarılan hafriyatta moloz taş malzeme ile birlikte XOsmanlı Dönemlerine tarihlenen profil vermeyen seramik malzeme bulunmuştur.
Yaklaşık 700 m2 alan üzerinde yaptığımız incelemede, Geç Osmanlı Dönemine tarihlenebilecek su sistemine ait künk parçaları, az miktarda Eski Tunç Çağı ile Hitit ve Osmanlı Dönemi özelliği gösteren amorf seramik parçalarına ve yapı malzemesi olarak kullanıldığı düşünülen traverten mermer taşlara rastlanılmıştır.

ÇAL TÜMÜLÜSÜ

Tümülüs Kangal Termik Santralinin 2,5 km kadar kuzeybatısında, tel örgülerle çevrili içerisinde bir yapı bulunan alanın 600 metre kadar doğusunda, Hamal Köyünün doğusunda bulunan ve yüksek düzlüklerle kesilen tarım alanlarının yüksek düzlükler ve dar bir vadiyle kesildiği doğu bölümünde yer almaktadır. Tümülüsü çıkışı sağlayan herhangi bir yol bulunmamakta olup Tümülüsün bulunduğu yüksek düzlüğün çevresini vadiler çevrelemektedir. Tümülüsün bulunduğu yüksek düzlüğün diğer yüksek düzlüklerle bağlantısı sadece kuzeydoğudan sağlanmaktadır. Tümülüsün batı sınırından itibaren yaklaşık 50 metrelik bir mesafede tümülüsün taban seviyesinde düz kayalık alan mevcuttur. Yaklaşık 5 metre yüksekliğinde olan Tümülüs geniş bir alana yayılmaktadır. Taş ve yığma toprakla oluşturulduğu küçük boyutlu taşların çok olmasından anlaşılmaktadır. Kaçak kazı çukurları ile az sayıda seramik ortaya çıkarılmış yine tümülüsün çevresinde açılan kaçak kazı çukurlarında duvar kalıntıları görülmektedir. Tümülüsün doğusunda tümülüsle ilişkili büyük ihtimalle tümülüste gömülü olan önemli kişiye çeşitli sunular yapmak ve tapınma alanı olarak kullanılmış yuvarlak planlı belirli bölümlere ayrılmış bir yapının zeminde izleri görülmektedir.

CİZÖZÜ KÖYÜ DTEMİRYOLU MENFEZİ

Sivas (Kalın)-Samsun Demiryolu hattının Yıldızeli Cizözü Köyünde yer alan, tapunun 155 ada, 1 nolu parselinde kayıtlı mülkiyeti TCDD Genel Müdürlüğüne ait köprü 8 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğinde, 8 metre yüksekliktedir. Yuvarlak kemerli tek gözü olan menfez kesme taştan bosajlı duvar tekniğinde inşa edilmiştir. Köprünün her iki cephesinde cephe duvarına dik ve daha sonra paralel giden kanat duvarları yer alır. 1930 yılında yapılan köprü bugün oldukça sağlam ve iyi korunmuş durumdadır.

YAYLACIK 5. MENFEZ

Yapı kesme taştan horasan harçla kuzey-güney doğrultuda inşa edilmiş olup yuvarlak kemerli ve tek gözlüdür. Menfezin memba yönünde dışa taşkın korniş kısmından menfezin tabanına kadar altı sıra kesme taş dizisi görülmektedir. Menfez, mansap yönünde menfezin tabanına kadar altı sıra, taban kısmından toprak zemine kadar ise üç sıra kesme taştan yapılmıştır.
Menfezin toplam yüksekliği 3.75 m. Yüksekliğinde olup memba ile mansap arası 8.70 m.dir.
Menfezin memba yönünde korniş kısmında yer yer dökülmeler olup yuvarlak kemerin ayak kısmı toprak altında kalmıştır. Menfezin mansap yönünün doğusunda kesme taş dizisinin ikinci sırasında bir adet kesme taş dökülmüş olup menfezin taban kısmını oluşturan kesme taşlarda dökülerek etrafa saçılmıştır.

YAYLACIK 4. MENFEZ

Yapı kesme taştan horasan harçla kuzey-güney doğrultuda inşa edilmiş olup yuvarlak kemerli ve tek gözlüdür. Menfezin memba yönünde dışa hafif taşkın korniş kısmından menfezin tabanına kadar dört sıra kesme taş dizisi görülmektedir. Memba kısmının 10 m güneyinde su tahliyesini sağlamak amacıyla günümüzde betondan yapılmış iki gözlü açıklık bulunmaktadır. Menfez, mansap yönünde menfezin tabanına kadar on sıra kesme taştan yapılmıştır. Menfezin kemer açıklığı 195 cm, kemer yüksekliği 165 cm.dir.
Menfezin memba yönünde korniş kısmında ve kesme taş dizisinde yer yer dökülmeler olup yuvarlak kemerin ayak kısmı toprak altında kalmıştır. Menfezin mansap yönünde taban kısmının altında beton bir zemin görülmektedir.

YAYLACIK 3. MENFEZ

Yapı kesme taştan horasan harçla kuzey-güney doğrultuda inşa edilmiş olup yuvarlak kemerli ve tek gözlüdür. Menfezin memba yönü günümüzde çalılıklarla kapanmış olup sadece yuvarlak kemeri görülmektedir. Menfezin mansap yönünde korniş kısmı yıkılmış olup menfezin tabanına kadar dört sıra, menfezin tabanından toprak zemine kadar da dört sıra kesme taş dizisi görülmektedir. Menfezin kemer açıklığı yaklaşık 60 cm, kemer yüksekliği 96 cm’dir.
Menfezin mansap yönünde korniş kısmıyla birlikte batı yönde kesme taş dizisinin bir sırası yıkılmış olup kemer taşlarında da oynamalar görülmektedir.
Mansap yönünde menfezin doğusu ile batısında doğu-batı doğrultuda uzanan kesme taştan duvar görülmektedir.